Hội đồng Trọng tài giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ quy trình tố tụng trọng tài thương mại. Khác với Tòa án nơi Hội đồng xét xử được phân công theo quy định hành chính, tại Trung tâm Trọng tài Cửu Long (CLAC), các bên tranh chấp có quyền tự do lựa chọn chuyên gia, luật gia hoặc thẩm phán uy tín tham gia giải quyết vụ việc của mình.
1. Cơ cấu và thành phần của Hội đồng Trọng tài
Theo Điều 7 Quy tắc Tố tụng CLAC, vụ tranh chấp được giải quyết bởi Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên hoặc Trọng tài viên duy nhất:
- Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên: Đây là cơ cấu mặc định khi các bên không có thỏa thuận khác. Mỗi bên sẽ chọn hoặc yêu cầu chỉ định 01 Trọng tài viên, sau đó 02 Trọng tài viên này sẽ bầu ra Trọng tài viên thứ ba làm Chủ tịch Hội đồng Trọng tài.
- Hội đồng Trọng tài gồm Trọng tài viên duy nhất: Áp dụng khi hai bên có thỏa thuận thống nhất chọn 01 cá nhân giải quyết tranh chấp. Cấu trúc này thường áp dụng cho các vụ việc có giá trị tranh chấp vừa phải hoặc quan hệ hợp đồng đơn giản để tối ưu thời gian và tiết kiệm chi phí.
Việc trao quyền chọn số lượng và nhân sự Trọng tài viên giúp các bên chủ động kiểm soát chất lượng chuyên môn của người trực tiếp xét xử vụ án.
2. Quy trình và điều kiện thành lập Hội đồng Trọng tài
Quy trình thành lập Hội đồng Trọng tài được quy định chặt chẽ tại Điều 17 và Điều 18 của Quy tắc CLAC nhằm tránh việc một bên cố tình làm chậm tiến trình tố tụng:
- Thời hạn lựa chọn của các bên: Nguyên đơn nêu tên Trọng tài viên ngay trong Đơn khởi kiện; Bị đơn có thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ khởi kiện để chọn Trọng tài viên hoặc đề nghị Trung tâm chỉ định.
- Cơ chế chỉ định thay thế: Nếu Bị đơn không chọn Trọng tài viên trong thời hạn 30 ngày, hoặc hai Trọng tài viên không thống nhất bầu được Chủ tịch Hội đồng Trọng tài trong thời hạn 15 ngày, Chủ tịch Trung tâm CLAC sẽ ra quyết định chỉ định Trọng tài viên thay thế trong thời hạn 07 ngày.
- Tiêu chuẩn Trọng tài viên: Trọng tài viên có thể được chọn từ Danh sách Trọng tài viên của CLAC hoặc người ngoài danh sách (với điều kiện chấp nhận Quy tắc của CLAC và đáp ứng các tiêu chuẩn do pháp luật quy định).
3. Các nguyên tắc hoạt động cốt lõi của Trọng tài viên
Theo Điều 19 và Điều 20 của Quy tắc Tố tụng CLAC, để bảo đảm tính công bằng tuyệt đối của phán quyết, quá trình xét xử phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
- Độc lập, vô tư và khách quan: Khi được chỉ định, Trọng tài viên phải thông báo kịp thời bằng văn bản cho Trung tâm về bất kỳ tình tiết nào có thể gây nghi ngờ về sự khách quan, xung đột lợi ích hoặc quan hệ thân thích với các bên.
- Không hành động như luật sư của một bên: Trọng tài viên do một bên chọn không phải là người đại diện bảo vệ quyền lợi riêng cho bên đó, mà phải đứng ở vị trí tài phán trung lập để xét xử khách quan.
4. Cơ chế thay đổi Trọng tài viên khi có vi phạm
Điều 20 Quy tắc Tố tụng CLAC quy định Trọng tài viên phải từ chối giải quyết hoặc các bên có quyền yêu cầu thay đổi Trọng tài viên trong các trường hợp:
- Trọng tài viên là người thân thích hoặc là người đại diện của một bên đương sự.
- Trọng tài viên có lợi ích kinh tế, tài chính liên quan trực tiếp đến kết quả vụ tranh chấp.
- Trọng tài viên từng là hòa giải viên, luật sư, người đại diện của một bên trong cùng vụ việc trước đó mà chưa có sự đồng thuận bằng văn bản của cả hai bên.
- Có căn cứ rõ ràng chứng minh Trọng tài viên không còn giữ được tính vô tư, khách quan.
Thẩm quyền quyết định thay đổi Trọng tài viên thuộc về các thành viên còn lại của Hội đồng Trọng tài hoặc Chủ tịch Trung tâm CLAC theo từng giai đoạn cụ thể của vụ án.
5. Nguyên tắc biểu quyết và ban hành Phán quyết trọng tài
Theo Điều 32 của Quy tắc, đối với Hội đồng Trọng tài gồm ba thành viên, Phán quyết trọng tài được lập theo nguyên tắc đa số. Nếu không đạt được biểu quyết đa số, quyết định của Chủ tịch Hội đồng Trọng tài sẽ là căn cứ lập Phán quyết.
Phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm, ràng buộc thi hành đối với cả hai bên kể từ ngày ban hành và có thể được yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế thi hành nếu một bên không tự nguyện chấp hành.
Giải đáp thắc mắc (Q&A)
Nếu hai bên không thỏa thuận số lượng Trọng tài viên thì vụ việc do mấy người giải quyết?
Trường hợp không có thỏa thuận khác, mặc định Hội đồng Trọng tài gồm 03 Trọng tài viên theo quy định tại Điều 7 Quy tắc CLAC.
Nếu Bị đơn cố tình không chọn Trọng tài viên thì vụ kiện có bị dừng lại không?
Không. Hết thời hạn 30 ngày mà Bị đơn không chọn, Chủ tịch Trung tâm CLAC sẽ ra quyết định chỉ định Trọng tài viên thay cho Bị đơn để vụ án tiếp tục diễn ra bình thường.
Có thể chọn Trọng tài viên ngoài danh sách của Trung tâm CLAC không?
Có. Các bên có thể chọn chuyên gia ngoài danh sách nếu người đó đủ điều kiện theo luật và đồng ý tuân thủ Quy tắc Tố tụng của CLAC.
—————————————————-
Trung tâm Trọng tài Cửu Long (CLAC)
📍 Địa chỉ: Số 253AC2, Đường số 4, KDC Hồng Phát, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.
📞 Hotline: 0292.2246.698
📧 Email: trongtaicuulong@gmail.com
