Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn quyết định tính chính xác của các lập luận pháp lý và bằng chứng trong tố tụng trọng tài. Để bảo đảm các bên hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, Điều 9 Quy tắc Tố tụng CLAC đã thiết lập một cơ chế rõ ràng về việc sử dụng ngôn ngữ.
1. Ngôn ngữ tiếng Việt đối với tranh chấp trong nước
Khoản 1 Điều 9 quy định rất dứt khoát: Đối với vụ tranh chấp không có yếu tố nước ngoài, ngôn ngữ trọng tài là tiếng Việt.
Điều này có nghĩa là toàn bộ quá trình giải quyết, từ Đơn khởi kiện, Bản tự bảo vệ, các phiên họp tranh tụng cho đến Phán quyết trọng tài đều phải được lập và tiến hành bằng tiếng Việt.
Sự thống nhất này giúp bảo đảm sự minh bạch, tránh nhầm lẫn về mặt câu chữ và phù hợp với hệ thống pháp luật quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho Hội đồng Trọng tài khi đưa ra các kết luận pháp lý.
2. Quyền tự định đoạt ngôn ngữ khi có yếu tố nước ngoài
Nếu vụ việc là tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các bên có quyền tự do thỏa thuận chọn ngôn ngữ trọng tài (ví dụ: tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật…).
Trong trường hợp các bên không thể đạt được thỏa thuận về ngôn ngữ, thẩm quyền quyết định sẽ thuộc về Hội đồng Trọng tài. Hội đồng Trọng tài sẽ căn cứ vào ngôn ngữ của hợp đồng gốc, ngôn ngữ giao dịch thường xuyên giữa hai bên và tính khả thi trong quá trình xét xử để quyết định ngôn ngữ sử dụng chung.
3. Xử lý tài liệu bằng tiếng nước ngoài
Thực tế thương mại hiện nay, ngay cả trong các tranh chấp hoàn toàn nội địa, các bên vẫn thường xuyên sử dụng email, chứng từ hoặc bản vẽ kỹ thuật bằng tiếng nước ngoài.
Để giải quyết vấn đề này, Khoản 3 Điều 9 quy định: Nếu một tài liệu được lập bằng ngôn ngữ không phải là ngôn ngữ trọng tài, Hội đồng Trọng tài (hoặc Trung tâm nếu HĐTT chưa thành lập) có quyền yêu cầu một hoặc các bên cung cấp bản dịch.
Điều này đòi hỏi các bên phải chủ động chuẩn bị bản dịch cho các chứng cứ quan trọng trước khi nộp hồ sơ, tránh tình trạng bị kéo dài thời gian chờ dịch thuật trong quá trình tố tụng.
4. Trách nhiệm và thủ tục thuê phiên dịch
Khi tham gia phiên họp hoặc nộp tài liệu mà ngôn ngữ không đồng nhất, các bên phải tự thuê phiên dịch cho mình.
Tuy nhiên, nếu các bên không thể tự tìm được phiên dịch, Khoản 4 Điều 9 cho phép các bên đề nghị Trung tâm thuê giúp. Để Trung tâm có thời gian sắp xếp, yêu cầu này phải tuân thủ hai điều kiện:
- Về thời gian: Phải gửi yêu cầu thuê phiên dịch ít nhất 03 ngày làm việc trước ngày mở phiên họp giải quyết vụ tranh chấp.
- Về tài chính: Bên có yêu cầu phải nộp trước thù lao phiên dịch cho Trung tâm.
Quy định này nhấn mạnh trách nhiệm chủ động của các bên, đồng thời thể hiện vai trò hỗ trợ hành chính của Trung tâm trong việc bảo đảm tiến trình tranh tụng không bị gián đoạn vì rào cản ngôn ngữ.
Giải đáp thắc mắc (Q&A)
Nếu nộp email trao đổi bằng tiếng Anh làm chứng cứ thì sao?
Hội đồng Trọng tài có thể yêu cầu bên nộp cung cấp kèm theo bản dịch ra ngôn ngữ trọng tài (tiếng Việt).
Ai là người phải trả tiền thuê phiên dịch?
Các bên phải tự trả thù lao phiên dịch. Nếu nhờ Trung tâm thuê giúp, bên đưa ra yêu cầu phải nộp trước khoản thù lao này.
Báo cho Trung tâm trước 1 ngày để thuê phiên dịch được không?
Không. Quy tắc yêu cầu phải đề nghị và nộp thù lao ít nhất 03 ngày làm việc trước ngày mở phiên họp.
—————————————————
Trung tâm Trọng tài Cửu Long (CLAC)
📍 Địa chỉ: Số 253AC2, Đường số 4, KDC Hồng Phát, phường An Bình, TP. Cần Thơ.
📞 Hotline: 0292.2246.698
📧 Email: trongtaicuulong@gmail.com
