Khác với sự áp đặt của tố tụng Tòa án, hòa giải thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp đề cao quyền tự định đoạt của các bên. Sự linh hoạt này được thể hiện rõ nét nhất qua cơ chế lựa chọn người sẽ đồng hành và “cầm trịch” cuộc đàm phán.
Dựa trên Quy tắc Hòa giải của Trung tâm Trọng tài Cửu Long (CLAC), bài viết này sẽ làm rõ các nguyên tắc cốt lõi giúp doanh nghiệp dễ dàng chọn hòa giải viên phù hợp.
1. Quyền quyết định số lượng Hòa giải viên (Điều 3)
Bước đầu tiên trước khi tiến hành chọn người là phải xác định số lượng chuyên gia cần thiết. Quy tắc Hòa giải CLAC cho phép doanh nghiệp tự do cân đối giữa chi phí và tính chất phức tạp của vụ việc để đưa ra quyết định.
Theo quy định tại Điều 3:
- Cơ chế mặc định: Nếu hai bên không có bất kỳ thỏa thuận đặc biệt nào, quá trình giải quyết tranh chấp sẽ do 01 hòa giải viên tiến hành. Đây là phương án phổ biến, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.
- Cơ chế thỏa thuận: Các bên hoàn toàn có quyền thỏa thuận thành lập một hội đồng gồm 02 hoặc 03 hòa giải viên để đảm bảo tính đa chiều.
2. Nguyên tắc chỉ định Hòa giải viên (Khoản 1 Điều 4)
Sau khi chốt được số lượng hòa giải viên CLAC, trình tự chỉ định hòa giải viên sẽ được thực hiện theo nguyên tắc phân bổ quyền lợi công bằng tại Khoản 1 Điều 4 Quy tắc Hòa giải.
Tùy thuộc vào số lượng đã thống nhất ở Điều 3, quy trình cụ thể như sau:
| Số lượng chuyên gia | Cách thức các bên thực hiện chỉ định (Theo Khoản 1 Điều 4) |
|---|---|
| 01 Hòa giải viên duy nhất | Các bên phải cùng nhau trao đổi, thỏa thuận để thống nhất chọn ra một cái tên duy nhất. |
| 02 Hòa giải viên | Mỗi bên (bên yêu cầu và bên bị yêu cầu) sẽ độc lập chỉ định 01 hòa giải viên. |
| 03 Hòa giải viên | Mỗi bên tự chỉ định 01 người. Sau đó, hai bên phải tiếp tục thỏa thuận để thống nhất chọn ra người thứ ba. |
(Lưu ý: Dù là một hay nhiều người, các chuyên gia này đều được gọi chung là “Hòa giải viên”).
3. Nguồn ứng viên và Quyền yêu cầu hỗ trợ (Khoản 2 Điều 4)
Một trong những ưu điểm lớn nhất của CLAC là cung cấp một cơ chế mở, giúp doanh nghiệp không bị gò bó trong việc tìm kiếm nhân sự. Theo Khoản 2 Điều 4, doanh nghiệp có các lựa chọn sau:
3.1. Chủ động lựa chọn (Trong hoặc Ngoài danh sách)
Các bên có quyền chọn hòa giải viên nằm trong Danh sách do CLAC cung cấp. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp tín nhiệm một chuyên gia bên ngoài, các bên vẫn được quyền chỉ định người đó.
Điều kiện bắt buộc: Người ngoài danh sách được chỉ định phải chấp nhận tuân thủ nghiêm ngặt Quy tắc Hòa giải của CLAC.
3.2. Yêu cầu Chủ tịch Trung tâm hỗ trợ
Trong trường hợp các bên gặp khó khăn trong việc đánh giá năng lực chuyên môn của ứng viên, hoặc hai bên xảy ra mâu thuẫn không thể thống nhất được tên người được chọn, Quy tắc cho phép các bên:
- Yêu cầu Chủ tịch Trung tâm CLAC giới thiệu hòa giải viên.
- Yêu cầu Chủ tịch Trung tâm CLAC chỉ định trực tiếp hòa giải viên cho mình.
4. Các mốc thời gian pháp lý cần lưu ý
Để đảm bảo vụ việc không bị kéo dài do khâu nhân sự, Điều 4 thiết lập các “chốt chặn” thời gian rất nghiêm ngặt:
- Thời hạn các bên tự chỉ định/yêu cầu hỗ trợ: Các bên có 15 ngày (kể từ ngày bắt đầu quá trình hòa giải) để thực hiện việc chỉ định, hoặc gửi văn bản yêu cầu Chủ tịch Trung tâm giới thiệu/chỉ định thay.
- Thời hạn Chủ tịch Trung tâm giải quyết: Nếu nhận được yêu cầu từ các bên, Chủ tịch Trung tâm có trách nhiệm ra quyết định chỉ định trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu.
Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo dựa trên Quy tắc Hòa giải CLAC. Để được hỗ trợ thủ tục nộp đơn và tư vấn chọn hòa giải viên, Quý Doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
Trung tâm Trọng tài Cửu Long (CLAC)
📍 Địa chỉ: Số 253AC2, Đường số 4, KDC Hồng Phát, Phường An Bình, TP. Cần Thơ.
📞 Hotline: 0292.2246.698
📧 Email: trongtaicuulong@gmail.com
