Trong cơ chế hòa giải thương mại, Hòa giải viên là người hỗ trợ các bên đối thoại và tìm điểm tương đồng. Quy tắc Hòa giải CLAC xác định khá rõ vai trò của hòa giải viên.
1. Hòa giải viên phải độc lập, vô tư và khách quan
Theo Điều 7, Hòa giải viên phải hành động bằng nỗ lực của mình một cách độc lập, vô tư và khách quan để giúp các bên đạt được giải pháp hòa giải cho tranh chấp.
Cũng theo Điều 7, Hòa giải viên phải căn cứ vào thỏa thuận của các bên, tập quán thương mại, thực tiễn kinh doanh giữa các bên và các bối cảnh liên quan đến tranh chấp để làm cơ sở cho việc hòa giải. Nói cách khác, vai trò của Hòa giải viên không chỉ là điều phối trao đổi mà còn là người định hướng cuộc đối thoại trên cơ sở thực tế giao dịch và bối cảnh thương mại cụ thể.
2. Quyền hạn của Hòa giải viên trong quá trình hòa giải
Điều 7 cho phép Hòa giải viên tiến hành quá trình hòa giải theo cách thức mà mình cho là phù hợp với bản chất, nội dung vụ tranh chấp và mong muốn của các bên. Quy định này cho thấy Hòa giải viên có quyền chủ động lựa chọn cách tiếp cận, miễn là vẫn phục vụ mục tiêu hỗ trợ các bên đạt được thỏa thuận.
Ngoài ra, Hòa giải viên có thể, tại bất kỳ thời điểm nào của quá trình hòa giải, đưa ra đề xuất về giải quyết tranh chấp. Đề xuất đó không nhất thiết phải lập thành văn bản và cũng không bắt buộc phải kèm theo lý do, nên Hòa giải viên có không gian linh hoạt để gợi mở phương án dàn xếp phù hợp với diễn biến thương lượng thực tế.
3. Công khai thông tin nhưng vẫn phải tôn trọng bí mật
Điều 10 quy định rằng mọi văn bản trao đổi giữa Hòa giải viên với mỗi bên, cũng như những thông tin khác mà Hòa giải viên nhận được từ một bên, phải được gửi hoặc thông báo cho bên kia biết để bên kia có cơ hội trình bày ý kiến của mình. Quy tắc này thể hiện nguyên tắc minh bạch trong hòa giải, tránh việc một bên bị đặt vào thế bất lợi do không được tiếp cận thông tin liên quan.
Tuy nhiên, Điều 10 cũng đặt ra một ngoại lệ rất quan trọng: nếu một bên cung cấp thông tin cho Hòa giải viên và yêu cầu thông tin đó phải được giữ bí mật, thì Hòa giải viên không được công bố thông tin đó cho bên còn lại. Đây là điểm cần nhấn mạnh vì nó xác lập ranh giới rõ giữa nghĩa vụ công khai thông tin nói chung và nghĩa vụ bảo mật theo yêu cầu cụ thể của từng bên.
4. Ý nghĩa thực tiễn với doanh nghiệp
Có thể thấy Hòa giải viên vừa là người trung gian độc lập, vừa là người kiểm soát luồng thông tin trong quá trình đàm phán. Doanh nghiệp khi tham gia hòa giải có thể chủ động chia sẻ thông tin với Hòa giải viên trong phạm vi cần thiết, nhưng cũng phải nói rõ khi nào thông tin đó cần được giữ bí mật để tránh bị chuyển cho bên kia.
Ví dụ, một doanh nghiệp có thể trình bày riêng với Hòa giải viên về “giới hạn nhượng bộ” hoặc một phương án thanh toán nội bộ đang cân nhắc; nếu thông tin này được cung cấp kèm yêu cầu bảo mật, Hòa giải viên không được tiết lộ cho bên còn lại. Cơ chế này giúp các bên cởi mở hơn trong thương lượng mà vẫn kiểm soát được rủi ro lộ thông tin.
Trung tâm Trọng tài Cửu Long (CLAC)
📍 Địa chỉ: Số 253AC2, Đường số 4, KDC Hồng Phát, phường An Bình, thành phố Cần Thơ.
📞 Hotline: 0292.2246.698
📧 Email: trongtaicuulong@gmail.com
